oktober 2005

"Nederland" kiest nieuwe burgemeester.
Het dorpje Nederland heeft een nieuwe burgemeester. De nieuwe burgervader is Jacob de Lange. Hij zal het komende jaar heel wat moeilijke beslissingen moeten nemen, want ook het afgelopen jaar ging niet zonder slag of stoot voorbij.
Oud-burgemeester Bonny Bakker deed namelijk even een boekje open tijdens de installatie-bijeenkomst voor de nieuwe eerste burger. Zo werd er een tv-spotje opgenomen van Bavaria bier die vier weken lang op tv te zien was. Verder kwam Piet Paulusma, de weerman van SBS-6, op bezoek. Ook moest de oud-burgemeester een huwelijk voltrekken van een man met een koe uit Giethoorn en kwam Commissaris van de Koningin Piet Jansen langs. Na zijn lunch genuttigd te hebben vertrok hij weer na uitvoerig voorgelicht te zijn over het belangrijke dorp.
In mei 2005 kwam het boek “Langs de Diek” uit, met veel informatie, maar de Volkskrant kon het dorp maar moeilijk vinden. De Staatscourant bleek geografisch beter onderlegd. Ook werd er een postzegel aan het dorp geweid en was in no-time uitverkocht.
Het plaatsnaambord is kennelijk ook een gewild object voor “verzamelaars” en de gemeente Steenwijkerland heeft hiervoor nog geen afdoende bevestigingsmethode gevonden.
Wat vooraf ging:
In 1950 hadden de boeren de mengbak (van de turfmakerij) reeds aan de kant gezet en in 1960 waren er zelfs nog tien boeren over. Anno 2004 zijn dat er nog maar twee (allebei De Langes).
Woonden er in 1889 nog 122 mensen in Nederland, anno 2004 zijn dat er nog maar 19 (12 in de kern en 7 erbuiten).
Toch is er nog een voetbalelftal en dat zal koste wat het kost voorlopig wel zo blijven! Want toen in de zestiger jaren de boeren vertrokken kwamen de niet-boeren en werden de bedrijfsgebouwen recreatiewoningen.
Naast de beide overgebleven boerenbedrijven is er nog een rietteeltbedrijf en het “Weerribben-zuivel bedrijf”. Samen zorgen ze ervoor dat Nederland wel degelijk een plek op de kaart verdient.
Ja anno 2005 heeft Nederland alle moderne voorzienigen, zoals riolering, telefoon enz. Zelfs al 13 jaar een eigen burgemeester, een eigen lied, eigen komborden, eigen paasvuurbult en niet te vergeten de natuur.

Overzicht van de 13 burgemeesters van Nederland:

1^e	Harm de Lange	1988/89
2^e	Henriëtte Hesselink	1989/90
3^e	Pieter Nouwen	1990/91
4^e	Henk de lange	1991/92
5^e	Gerdie Klaasens	1993/95
6^e	Ad Nuiten	1995/96
7^e	Tieneke de Lange	1996/97
8^e	Marcel de Haan	1997/98
9^e	Klaas de Lange	1999/2001
10^e	Jan Bezemer	2001/02
11^e	Gerrit Hesselink	2002/03
12^e	Bonny Bakker	2003/05
13e	Jacob de lange	2005

Lute Bouwer.
Bron: IJsselhammer nr 19/10-10-2005

Medicijnen uut de Ribben (kalmoes)
‘Hei kaugom Klaozien?’, ‘nee ik kauwe op een kalmoeswortel, want ik ebbe roos in de mond.’
Aan het woord is Klaozien van Jan Plumpie (Klaasje Huisman) in de jaren vijftig, plaats Muggenbeet. Klaozien had wel gelijk, want kalmoes was een uitstekend middel tegen kiespijn.

De kalmoesplant (Acorus calamus) is geen Nederlandse plant van nature, alhoewel hij in de Kop van Overijssel veel voorkomt in sloten, petgaten en meeroevers. Kalmoes behoort tot de aronskelkfamilie (Araceae) en is van oorsprong inheems in tropisch Zuidoost-Azië.

Door Alexander de Grote werd hij ooit uit Voor-Indië naar Klein-Azië gebracht. In de 13^e eeuw werd de plant door de Tartaren (= ruitervolk dat buiten de Chinese muur leeft, vnl Mongolië) in Oost-Europa ingevoerd.
In die periode was kalmoes in Europa al bekend als geneesmiddel. Dat vermeldde Albertus Magnus (ca. 1250). Het is heel goed mogelijk dat de kruisvaarders om die reden gedroogde kalmoesplanten meenamen vanuit Indië naar het noorden.
Er kwam meer bekendheid over deze plant door toedoen van de kruidkundige P.A. Matthiolus die de plant in 1557 (in Praag) ontving van de keizerlijke gezant Augenius Ghis-Ienius Busbequius, verbonden aan het Turkse hof in het toenmalige Constantinopel, die Matthiolus mededeelde dat hij de plant had verzameld aan een groot meer in Bithynie (Noordwest Turkije. Verder wordt er melding gemaakt van een botanicus Carolus Clusius, die de plant als rariteit in de botanische tuin van Wenen aanplantte in 1574.

Later gaf hij planten aan collega-plantkundigen in België, Duitsland en Frankrijk. Dankzij botanicie, later monniken en kruidenverzamelaars, bereikte de plant aan het einde van de 18^e eeuw ook andere delen van Europa. Overal werd hij gekweekt vanwege de geneeskrachtige werking. Daarna verwilderde de plant en vermenigvuldigde zich snel door afgebroken wortelstokken. Zo rond 1650 werd de plant in Nederland gemeengoed. Het merkwaardige is dat kalmoes in onze streken geen vruchten vormt, in Oost-Azië doet hij dat wel.
Hij vermenigvuldigt zich hier door middel van wortelstokken.

Veel voorkomende plant
Bij het “sloten” (=opschonen) in de herfst halen de boeren in het watergebied deze plant massaal uit het water. Door de sterke geur wordt de plant door dieren gemeden en kan daardoor rustig doorgroeien. Kalmoes heeft weinig last van mest en afvalstoffen en is vaak te vinden in de buurt van de gele lis, grote egelskop, waterzuring en waterscheerling. De krachtige overblijvende waterplant kan zich met zijn diepliggende wortelstokken sterk vermeerderen en een soort kolonie vormen zelfs op drijftillen.

Geneeskunde
De kalmoeswortel bevat etherische olie die vroeger werd gebruikt bij worminfecties, slechte eetlust, te veel maagzuur, winderigheid, bloedingen, ontstoken tandvlees, kiespijn en om zijn lustopwekkende, bloedstelpende spijsvertering en menstruatie bevorderende, kalmerende en zweetafdrijvende eigenschappen.
En verder Engelse ziekte, verzwakte kinderen, toevallen, stuipen, voorkomt teveel maagzuuren is bacteriedodend. Volgens mijn moeder (Trijntje Timmerman 1907) werd de plant destijds gezocht voor de fa. Brocadis in Meppel.
Door carcinogene (=kankerverwekkende) eigenschappen is men wat huiverig geworden voor de plant. Samenstelling: bitterstoffen, aconine, tannine, calamine, azorine, azaron met hylamine, eugenol, pineen, looistof, hars, slijn, zeer veel zetmeel en geurige vluchtige olien. Kalmoes behoort evenals hennep, papaver, wolfskers en doornappel tot de hallucinerende planten.

Culinair
In de 16^e eeuw werden de gesuikerde wortelstokken gegeten als exotische delicatesse. En verder is kalmoes te vinden in bier, kruidenbitter, likeur, jenever, brandewijn (Beerenburg) en Deventer koek. Soms wordt nog geconfijte wortelstok gegeten. Het blad kan worden gebruikt om gerechten op smaak te maken.

Ander gebruik
Als bestrijdingsmiddel tegen snuitkevers (maakt ze steriel) in granen. Als verdelgingsmiddel tegen insekten (azaron). Als drinkwaterzuiveraar (Tartaren). Bladen als opbindmiddel voor bosjes riet in plaats van paampels.

Als parfum
Bladen werden als geurstof op vloeren van kerken (tegen lijklucht) en huizen gestrooid. En verder in kaneel, parfums, badwater, vloeistof en tandpasta.

(zie ook mijn boek “Rond de Ribben”.

IJsselhammer nr. 20, 24-10-2005