Missing my Father

Gelijkenis
“Kijk!, Dat is ‘m”. Klaus Volkmann in het dagelijks leven werkzaam als technisch onderwijs assistent op scholengemeenschap Dingstede te Meppel, toont trots foto’s van zijn echte vader. Niet Jack of John Dunbar, zoals hij tot voor kort nog dacht, maar Alan Dunbar uit Manchester.
De gelijkenis is frappant, of je nu de foto’s op jongere leeftijd of die van op oudere leeftijd naast elkaar legt: twee druppels water. Na bijna zestig jaar weet hij eindelijk wie zijn echte vader was. Een ontmoeting zit er helaas niet meer in, want Alan Dunbar is in mei 2005 overleden, maar zijn speurtocht heeft Klaus wel innig contact opgeleverd met de zussen van Dunbar, zijn tantes en een neef, die – zo ontdekte hij – in Amstelveen blijkt te wonen.

We schrijven 1901.
Toen besloot Klaus’ grootvader Gerrit Mol uit Giethoorn, op zestienjarige leeftijd zijn geluk te beproeven over de grens. In Giethoorn en omstreken liep de veenderij terug en er was nauwelijks werk te vinden. Eerst belandde hij in een conservenfabriek en later op boerderijen, maar het was niet wat hij zocht. Op een gegeven moment trof hij in
Noort Duitsland een mede Gieterse, Jan Smink, die op het Zwischenahner Meer, een groot binnenmeer nabij Oldenburg in de landstreek Ammerland, was aangesteld als beroepsvisser. Daar werd Gerrit Mol als 17-jarige jongen aangesteld als tweede visserman en nettenhersteller. Hij vestigde zich in het nabijgelegen dorpje Dreibergen en trouwde met Grethe Hundeshagen.Ze kregen drie kinderen, een jongen en twee meisjes,
onder wie mijn in 1921 geboren moeder Gertrud Mol.

Stoombootkapitein
Tussen de beide wereldoorlogen in bloeide het toerisme in het merengebied op en werd
Gerrit Mol stoombootkapitein op de veerdienst over het meer. Tot 1939, toen het strategisch gelegen gebied door de Luftwaffe ingevorderd werd. Mijn moeder kreeg in de oorlog omgang met een Duitse vliegenier. Ze werd zwanger, maar voordat ze konden trouwen sneuvelde hij.
Gertrud bleef alleen achter met Dieter, Klaus’ zes jaar oudere broer in het ouderlijk huis op het platteland in Dreibergen. “Zeg maar een dorp vergelijkbaar met Zuidveen”.
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog, zo ontdekte Klaus Volkmann ook tijdens zijn
jarenlange speurtocht in archieven, boeken en gesprekken met oude dorpelingen,
concentreerden zich verschillende geallieerde troepen uit diverse Navo-landen rond Oldenburg.
Dit had te maken met de Marshallhulp en wederopbouw van het verslagene Duitsland.
Zo geraakten ook Britse troepen voor humanitaire hulp in het gebied Ammerland verzeild.
Gertrud, Klaus’ moeder, die in die tijd in de mess van een klein Brits HQ werkzaam was kreeg kennis aan een Britse militair: Alan Dunbar, zoals Klaus dus pas bijna zestig jaar na dato gewaar werd. “Het contact was meer dan alleen vriendschappelijk, want daar werd ik in 1947 uit geboren”, zegt Volkmann met een knipoog. Klaus aanschouwde in oktober van dat jaar het levenslicht. Vijf maanden eerder werd Dunbar overgeplaatst, terug naar Engeland en heeft, zo begreep Volkmann van de zussen van de militair, nooit van Klaus’ bestaan afgeweten en is nadien ook nooit getrouwd geweest .

Geheimzinnig
Gertrud trouwde in 1948 met ene Ernst Heinz Volkmann. Waarschijnlijk is het een uit nood geboren huwelijk geweest, want het hield slechts twee jaar stand. Het blijft voor Klaus tot op de dag van vandaag een periode vol vraagtekens en geheimzinnigheid. “Ik heb geen enkele affiniteit met die man. Zijn broer heb ik tijdens mijn zoektocht nog eens gesproken. Hij was getuige bij het huwelijk, maar wist toen niet eens van mijn bestaan!”

Toen Klaus vijf jaar was, besloot zijn moeder alleen met hem naar Giethoorn te trekken – z’n broer Dieter bleef bij opa en oma achter in Dreibergen.
In Giethoorn kwam ze in de kost bij Teunis Mol, de bekende “petroleumventer” in het punterdorp en broer van Gerrit Mol. “Mijn moeder had haar meisjesnaam weer aangenomen en in 1954 is ze getrouwd met Berend Mol. Dus sinds mijn vijfde wist ik eigenlijk niet beter dan dat ik Klaus Mol heette”.

Confrontatie
De eerste bewuste confrontatie met het feit dat Klaus Mol eigenlijk niet Mol, maar Volkmann heette, volgde vier jaar later, toen hij negen jaar was. Wij waren inmiddels naar Scheerwolde verhuisd. In die tijd begonnen de inentingscampagnes van de GGD en kreeg je bijvoorbeeld in klasseverband de z.g. dktp-prik tegen bepaalde kinderziektes. Wij stonden in de hal van de school te wachten tot je werd geroepen. Ik bleef als laatste over, maar de naam Klaus Mol werd niet afgeroepen. De verpleegster vertelde mij dat ik als Klaus Volkmann geregistreerd stond. Toen Klaus, ondanks het namenmisverstand, wel ingeënt met dit verhaal thuis kwam, werd er snel overheen gepraat:
“Ach, het belangrijkste is dat je die prik gehad hebt, dan kun je ook niet meer ziek worden”.
Deze voorvalletjes kwamen hierna regelmatig voor, zoals bij sportkeuringen.
Maar Klaus, jong en onbezorgd als hij toen nog was schonk daar weinig aandacht aan.
“De gezondheidsdienst zal wel namen door elkaar gehaald hebben”, dacht hij.
Op zijn veertiende, bij de diploma-uitreiking van de LTS drong de werkelijkheid pas goed tot hem door. “Ik wilde de naam Klaus Mol invullen, toen ze me corrigeerden en voorhielden:
“nee, nee, je bent Klaus Volkmann, misschien ben je wel een aangenomen kind”. Vanaf dat moment stond het voor de veertienjarige vast: “Ik heet Klaus Volkmann”!

Telkens als Klaus de naamsverwisseling ter sprake bracht bij zijn moeder, wilde ze er niets van weten. Dan raakte ze overstuur, de dokter moest er soms aan te pas komen. Hoewel Klaus een goede verstandhouding met zijn moeder had, heeft ze toch het geheim van zijn vader met zich mee in haar graf genomen. “Ze heeft er nooit een woord met mij over gesproken. Het was uiteindelijk mijn Tante Mitze, de vrouw van de broer van mijn moeder, die mij jaren later op het goede spoor zette”.

Keerpunt
Het mysterie bleef Klaus, inmiddels zelf getrouwd en vader van twee zoons, onbewust altijd door het hoofd spoken. Het jaar 1993 was een keerpunt. “Er waren nog zoveel vragen! In dat jaar heb ik besloten die familiegeschiedenis tot op de bodem uit te zoeken”. De eerste stap was het aanschrijven van het Rode Kruis en de Gemeente Bad Zwischenahn, waaronder mijn geboorteplaats Bad Dreibergen valt.
Het Rode Kruis gaf mij geen uitkomst, maar in Bad Zwischenahn kreeg ik inzage in en kopieën van de trouwakte van mijn moeder met de Duitser Ernst Volkmann. Uit de datum kon ik opmaken, dat ik reeds veel eerder geboren was dan de trouwdatum! Hoogstwaarschijnlijk was dus die meneer Volkmann niet mijn vader. Maar wie dan wel!

Ik wist dat er nog familie van mij in de omgeving van het Zwischenahner Meer woonde.
Toen ik daar mijn oom en tante vertelde van het voornemen om mijn vader op te sporen en o.a. de trouwakte liet zien, zei mijn tante direct:
”Dein Vater ist ein britischer Soldat”! (jouw vader is een Britse soldaat)

Dit was de eerste schok die Klaus moest incasseren. Bovendien zei Klaus’ tante, dat hij heel erg op hem leek. Ze wist geen naam, maar ze had hem destijds wel eens gezien, aldus Klaus Volkmann die bijkans de armleuning van de stoel brak van opwinding. Zo’n begin van zijn speurtocht had hij niet verwacht. Mijn tante heeft mij eigenlijk de weg gewezen. Op internet heb ik mijn speurtocht grotendeels voortgezet en kwam ik in contact met Wolfgang Olde-Aost, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Bevrijdingskinderen. Die herkende mijn situatie en gaf diverse belangrijke aanwijzingen en tips. Na weer een ellenlange zoektocht langs allerlei instellingen en archieven stuitte
Klaus in 2005 in het archiev Kreisamt Ammerland Jugentschutz (kinderbescherming) op een document, dat het bewijs vormde dat hij de zoon zou zijn van “Jack Dunbar”,
lid van het 621^e Military Government Detachment BAOR van het Britse Leger en woonachtig in het Britse Manchester, Holland Street 189. “Ja, dat was heel heftig”, zegt Klaus over deze voltreffer.
Maar toen hij deze vondst via de Engelse tak van genoemde vereniging liet veriferen volgde na een jaar lang zoeken een domper. Het adres bleek niet te kloppen! Tot overmaat van ramp ging de vereniging intussen ter ziele, omdat zo’n zestig jaar na dato nog maar weinig “zoekenden” zich aanmelden voor hulp.

Bingo
Klaus besloot zelf de stoute schoenen weer aan te trekken zocht via internet in Duitsland en Nederland op de naam Dunbar. In Duitsland trof hij er achttien aan, maar zonder succes.
“In Nederland vond ik drie Dunbars, in Den Haag, Eindhoven en Amstelveen. De eerste twee gaven te kennen niets met mijn bestaan van doen te hebben. De derde kreeg ik niet aan de lijn, ondanks herhaaldelijke pogingen”. Begin november was hij bijna zover om het bijltje er bij neer te gooien, “maar ik besloot het nog één keer te proberen”, weet Klaus nog goed. “Je moet nooit de moed verliezen”. Het was bingo!“ Ik kreeg ene Glen Dunbar aan de lijn. Het bleek al gauw dat het eigenlijk mijn neef was, een zoon van een broer van Alan Dunbar, zoals mijn vader in werkelijkheid bleek te heten. En het adres Holland Street 189 klopte wel degelijk, maar bleek in een heel andere stadswijk van Manchester te liggen dan waar de Engelse researchers hadden gezocht”. Via deze neef
Glen bracht Klaus in contact met zijn twee nieuwe tantes, van wie hij het bestaan tot dan toe niet wist, “Muriel en May”, tweelingzussen van Alan. Zij vertelden Klaus dat zijn biologische vader Alan in mei 2005 op 83-jarige leeftijd overleden was. “Een teleurstelling waarmee ik wel rekening gehouden had, maar ik mag mij gelukkig prijzen, dat het resultaat van mijn speurtocht in goede aarde valt bij mijn nieuwe familie. “We hadden ons toch ook wel voorbereid op een afwijzing, want je weet nooit wat je losmaakt. Alan maakte deel uit van een tamelijk groot gezin.
Hij had twee zussen en vier broers, waarvan er inmiddels twee overleden waren. De andere twee nog levende broers Blair en kenneth wonen resp. in Peterborough en Lancaster UK.
De zussen hebben meteen wat foto’s van Alan gestuurd, die we vlak voor Kerst ontvingen. In het voorjaar zijn ze van plan om Glen in Amstelveen te bezoeken. Dan zullen we elkaar ontmoeten en gaan we naar Bad Dreibergen om hen te laten zien waar hun broer en oom destijds vertoefde en mijn moeder heeft ontmoet.

Vrede mee
Het laatste puzzelstuk naar mijn ware ik is op zijn plaats gevallen. Klaus Volkmann alias Mol alias Dunbar heeft er vrede mee dat het mysterie is opgelost, ondanks dat hij zijn biologische vader niet meer kan spreken. “Ik heb nu eigenlijk een beetje een gevoel van leegte, omdat ik niets meer uit te zoeken heb.
Maar dankzij de steun van mijn vrouw en het wonderbaarlijke verloop van enkele voltreffers heb ik toch een antwoord op mijn vragen gekregen. “En, knikt Klaus Volkmann resoluut, mijn vrouw en ik zijn zeker van plan dit jaar naar Manchester te gaan en de urn van mijn vader op te zoeken!”

Plan voor boek ligt op de plank . . .
Acht kilo telt het dossier met documenten, boeken en mappen vol gegevens die Klaus Volkmann tijdens zijn dertien jaar lange zoektocht langs archieven van autoriteiten en instanties in Duitsland, Engeland en Nederland heeft verzameld. Honderden telefoontjes en dagen reizen vulden het leeuwendeel van zijn vrije tijd. Hij schreef niet alleen talloze instanties aan, ook deed hij diverse oproepen in de plaatselijke krant in Ammerland, de Nord-West Zeitung, die ook redactioneel aandacht aan zijn even opmerkelijke als wonderbaarlijke genealogische speurtocht besteedde (zie foto).

Over de ervaringen, die Klaus Volkmann in de afgelopen dertien jaar opdeed, maar ook over zijn levensverhaal zou hij een boekkunnen schrijven en dat is ook precies wat hij van plan is te gaan doen.. “De eerste twee hoofdstukken staan al op papier”. lacht de Steenwijkerwoldiger, die van mening is dat zijn ervaringen voor lotgenoten tot grote steun kan lijden.